*một câu trong bài “Há Giang Lăng” của thi tiên Lý Bạch*

Dạo này tôi đọc thơ, mà còn phải là thơ Đường. Đọc thơ Đường làm tôi nhớ tới những năm học văn trong trường trung học, thể nào cũng có nửa kỳ học về thơ. Thất ngôn bát cú, ngũ ngôn tứ tuyệt…cái mùi vị man mác buồn thương trong thơ cổ phong nó kì lạ lắm, như len lỏi giữa con chữ là mấy nghìn năm vật đổi sao dời vậy. Ngày xưa học thơ Đường tôi nhớ cả bản Hán Việt và bản dịch, có lúc còn ngồi học từng chữ Hán một, dù căn bản không có, nhưng cứ học thuộc là được, mà lạ lắm, tuy đọc cả câu Hán Văn thường không hiểu nghĩa mà chỉ đoán mò, nhưng phải nghe Hán Việt mới thấy rõ mùi vị của đất cũ người xưa, mới thấy rõ sức nặng văn hoá có thể chao nghiêng cả đất trời như vậy.

Tới bây giờ tui vẫn nhớ nhiều câu, có thể không nhớ hẳn cả bài, nhưng tui thích trích thơ vào bài viết nên cứ là không quên được những câu mà tui thấy tâm đắc đó.

Nhưng mà câu trên tựa bài thì tui không đọc được trong quyển 300 bài thơ Đường. Cái cơ duyên tui biết câu này là vì …lướt facebook, hóng hớt phim và truyện Trung Quốc. Câu này là một cô diễn viên khá lắm thị phi cổ trích lên blog của cổ, và dù tui không phải fan nhưng tin về cổ (tin xấu) cứ tràn các màn hình, nên thành ra tui được biết đó.

Dù sao cũng phải cảm ơn cổ, nhờ cổ mà tui biết được Há Giang Lăng, biết về “Khinh chu dĩ quá vạn trùng san”. Chứ hồi giờ nhắc về Lý Bạch tui chỉ nhớ Thanh Bình Điệu, Vọng Lư Sơn Bộc Bố, và Tĩnh Dạ Tứ, Hoàng Hạc Lâu tống Mạnh Hạo Nhiên chi Quảng Lăng. Tôi không biết về Há Giang Lăng, cũng không biết có một câu thơ đọc lên mà tưởng như đã trải qua vạn dặm trùng khơi của dâu bể cuộc đời, nó thấm đẫm một nỗi buồn không thể nói ra.

Thơ Đường nói riêng và thi ca cổ nói chung, thường mượn vật tả tình. Tức là nói về cảnh vật nhưng thường mang hàm ý sâu xa. Cổ nhân thường không nói thẳng, vì sợ bị cho là không đủ thanh cao, đặc biệt là văn nhân thì thường ý tại ngôn ngoại. Kiểu nói về việc đi thuyền đến Giang Lăng, nhưng không chỉ là đi thuyền. Một câu “thuyền nhẹ đã vượt muôn trùng núi” còn mượn ý tả tình, nói về một người vững vàng vượt qua biết bao gian khổ. Một câu cất lên mà vẽ ra tầng tầng lớp lớp, mỗi người nghe thấy là một cảm nhận khác nhau mà chỉ bản thân mới hiểu được, mới thấm được thế nào là trí tuệ của người xưa.

Tôi thấy Há Giang Lăng khi vừa gặp qua một chuyện không như ý, và khi nghĩ đến tất cả những gì đã trải qua tôi cũng cảm thấy lòng mình giống như “khinh chu”, cũng đã từng “dĩ quá vạn trùng san” mà đến được Giang Lăng. Bỗng cảm thấy trong lòng như được vỗ về, đứa trẻ trong tôi vừa oà khóc đó lập tức nín ngay, như cảm thấy Giang Lăng của mình chắc không còn xa nữa. Thơ cổ có sức chữa lành diệu kỳ với tôi như vậy.